آیا در صورت اخذ تابعیت خارجی، اموال ما در ایران توقیف میشوند؟
بسیاری از ایرانیانی که در خارج از کشور زندگی میکنند یا رفت وآمد و تبادلات کاری و مالی قابل توجهی با کشورهای دیگر دارند، معمولا با مسائل حقوقی مختلفی در زمینه مدیریت از راه دور اموال، رسیدگی به امور مالیاتی، مالی، نگرانی برای توقیف اموال و … چه در داخل ایران و چه درکشورهای دیگر روبرو هستند. در این میان، ناآشنایی با قوانین روز یا پیچیدگیهای اداری میتواند این دغدغهها را به چالشهای جدی تبدیل کند.
موسسه حقوقی بینالمللی MVCG با درک عمیق از این شرایط، یکی از مهمترین رسالتهای خود را ارائه خدمات حقوقی تخصصی و دقیق به هموطنان در خارج و داخل کشور قرار داده است تا فاصلهی جغرافیایی، مانعی برای احقاق حقوق آنها نباشد.
یکی از موضوعات حقوقی که در دورههای مختلف همواره بحثبرانگیز بوده و ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده، وضعیت مالکیت «اموال غیرمنقول» برای ایرانیان دوتابعیتی است. اخیراً با تصویب «قانون جدید حمایت از ایرانیان خارج از کشور» چارچوب حقوقی این مسئله شفافیت بسیار بیشتری پیدا کرده است.
حامد ساده، وکیل بینالمللی و مدیرعامل گروه حقوقی بینالمللی MVCG در یادداشت زیر با عنوان «آیا در صورت اخذ تابعیت خارجی، اموال ما در ایران توقیف میشوند؟» به دقت به این مساله پرداخته است:
«پس از سال ها بلاتکلیفی، بالاخره ماده 989 قانون مدنی اصلاح گردید
متن ماده 989 قانون پیش از این اصلاح به شرح زیر بود:
هر تبعه ایرانی که بدون رعایت مقررات قانونی بعد از تاریخ ۱۲۸۰ شمسی تابعیت خارجی تحصیل کرده باشد، تبعیت خارجی او کأن لم یکن بوده و تبعه ایران شناخته میشود ولی در عین حال کلیه اموال غیرمنقوله او با نظارت مدعیالعموم محل به فروش رسیده و پس از وضع مخارج فروش، قیمت آن به او داده خواهد شد و به علاوه از اشتغال به وزارت و معاونت وزارت و عضویت مجالس مقننه و انجمنهای ایالتی و ولایتی و بلدی و هرگونه مشاغل دولتی محروم خواهد بود.
(تبصره الحاقی 1337/9/16 – هیئت وزیران میتواند بنا به مصالحی به پیشنهاد وزارت امور خارجه تابعیت خارجی مشمولین این ماده را به رسمیت بشناسد. به این گونه اشخاص با موافقت وزارت امور خارجه اجازه ورود به ایران یا اقامت میتوان داد.)
خوشبختانه قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور در مهرماه 1404، در ایران به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و براساس ماده 13 این قانون، ماده 989 قانون مدنی که همواره محل بحث بود، مورد اصلاح و تغییر قرار گرفت.
بر اساس ماده 13 قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور جمله «ولی در عين حال كليه اموال غير منقوله او با نظارت مدعی العموم محل به فروش رسيده و پس از وضع مخارج فروش قيمت آن به او داده خواهد شد و بعلاوه» حذف میشود و براساس این قانون کلیه اتباع ایرانی مشمول ماده 989 قانون مدنی، از تاریخ تصویب این مصوبه از الزامات مربوط به واگذاری و فروش اموال غیرمنقول معاف میشوند.
با تغییرات مطرح شده این سوال پیش میآید که اکنون چه اتفاق یا تغییری نسبت به سابق در مورد اموال غیرمنقول ایرانیانی که تابعیت مضاعف دارند، پیش خواهد آمد؟
باید به صورت خلاصه گفت که تا پیش از این، بر اساس قانون، مشکلی در مورد اموال غیرمنقول ایرانیان با تابعیت دوم، یا درصورت سلب تابعیت دوم در ایران وجود نداشت و هم اکنون نیز این رویه ادامه دارد و تنها با این اصلاح، قانون شفافتر شده است.
بر اساس قانون اساسی ایران، هیچکس نمیتواند تابعیت یک فرد ایرانی را سلب کند و هر ایرانی حق دارد که در خاک این کشور اموال غیرمنقول داشته باشد. با این وجود در سالهای گذشته بر اساس ماده 989 تهدیداتی علیه اموال غیرمنقول افراد دو تابعیتی مطرح میشد که اکنون به کلی این تهدیدات از میان برداشته میشود.
ماده ۹۸۹ قانون مدنی اشاره کرده است که اگر ایرانیان « بدون رعایت مقررات قانونی » تابعیت خارجی تحصیل کرده باشند، تابعیت خارجی آنها «کأن لم یکن » تلقی میشود. مصداق این مساله را میتوانیم با یک مثال بیان کنیم. تصور کنید فردی با جعل مدرک تابعیت یک کشور خارجی را دریافت کرده باشد و پس از مدتی دولت آن کشور متوجه این امر شده و تابعیت دوم او را سلب کند. در این صورت فرد همچنان یک ایرانی است و میتواند در خاک کشور خود اموال غیرمنقول داشته باشد.
جدای از مساله عنوان شده خوب است به موضوع مهم دیگری که مرتبط با بحث تابعیت است نیز بپردازیم، از آنجا که در قانون ایران اتباع بیگانه نمیتوانند اموال غیرمنقول داشته باشند، برخی ایرانیان در زمان دریافت تابعیت دوم نگران از دست دادن تابعیت ایرانی خود هستند، درحالی که در بسیاری از کشورها مانند بریتانیا دریافت تابعیت، الزامی برای ترک تابعیت اول ایجاد نمیکند.»
حامد ساده
وکیل بینالمللی و مدیرعامل گروه حقوقی بینالمللی MVCG
بیشتر بخوانید:
تنظیم وکالتنامه LPA ، ضرورتی مهم برای ایرانیان در بریتانیا
برای ارتباط با مشاوران گروه حقوقی MVCG از این لینک با ما در ارتباط باشید و برای اطلاع بیشتر از خدمات ما میتوانید دفترچه راهنمای خدمات MVCG را از این لینک دانلود کنید.
